Motocykl, znaleziony przypadkiem na strychu w czyimś domu, to jeszcze nie skarb. Ale Royal Enfield, odkryty w piwnicy angielskiej kamienicy, to już coś. Tym bardziej, że nie była to wcale prymitywna „krzyżówka” roweru z malutkim, dwusuwowym silniczkiem, ale większy, dziesięciokonny motocykl, produkowany w latach dwudziestych dla prawdziwych facetów z jajami.
Doświadczenia w budowie motocykli zdobyte przez brytyjską firmę już w 1925 roku były imponujące. W 1880 roku powstał niewielki zakład wytwarzający początkowo, obok części do maszyn, także rowery pod nazwą Townsend Cycle & Co. Ludzie związani z warsztatem nie mogli wtedy wiedzieć, że właśnie zaczynają budować legendę. Dopiero po trzynastu latach powstała marka Royal Enfield Manufacturing Company Limited, tuż po wcześniejszej zmianie nazwy na chwilową Enfield Manufacturing Company Limited. Obok produkcji rowerów, od 1899 roku powstawały tam również trójkołowce z silnikami m.in. od De Diona, MMC i Minervy. Sprzedawano je pod głównym hasłem reklamowym, jakim było „Made Like a Gun” („Zrobiony jak pistolet”). Od 1900 roku zaczęto wytwarzać motocykle; początkowo niewielkie z silnikami montowanymi ponad przednim kołem. Stały się one podwalinami dla kolejnych maszyn z następnych dekad. Jednoślady te były na tyle niezawodne, że wiele z nich trafiło do służby wojskowej podczas pierwszej i drugiej wojny światowej.
Na podstawie wysnutych przez ludzi opowieści o historii tego motocykla, dziś można tylko domyślać się, jak wyglądał obrót spraw, zanim jednoślad znalazł się w Polsce. Po przyjeździe do kraju nad Wisłą losy motocykla nie poukładały się jednak szczęśliwie. Jego ówczesny właściciel – pewien polski budowlaniec – nie remontował, lecz od razu sprzedał maszynę pochodzącą z 1925 roku w takim stanie, w jakim znalazł ją na strychu brytyjskiego domu. Znając wartość tego zabytku, zgarnął za nią całkiem okrągłą sumkę.
Nowym właścicielem stała się znana w kraju Pracownia Restauracji Pojazdów Zabytkowych z Wrocławia. Tam pod okiem Jurka Szydłowskiego rozpoczęto renowację motocykla. Najważniejszym problemem było uruchomienie czterosuwowego silnika o pojemności 350 ccm. W wyniku przeprowadzonego śledztwa i na podstawie sekcji części układu korbowo-tłokowego stwierdzono zatarcie tych elementów na skutek awarii mechanicznej pompy olejowej, a dokładniej pęknięcia jej tłoczka, odpowiadającego za właściwy kierunek przepływu oliwy w tzw. układzie stratnym z rezerwową, ręczną pompką olejową w zbiorniku. Stało się tak, bo elegancki, grawerowany, ale niepraktyczny dekielek, zamiast stosowanego w innych motocyklach wizjera, nie pozwolił angielskiemu kierowcy dostrzec w porę braku oleju w układzie silnika. Nie skorzystał też z pompki rezerwowej, dlatego film olejowy musiał zerwać się nagle, uśmiercając wszystkie dziesięć koni mechanicznych w jednym momencie. No, chyba że po prostu zapomniał odkręcić kranika od dopływu ze zbiornika oleju…
Tak pozostawiony Royal Enfield, popadając w coraz gorszy stan, przetrwał aż do tego roku. Po odnowie wygląda dobrze, choć na razie brakuje w nim pewnego elementu, którego odnalezienie, jako ciekawostkę, pozostawiamy Czytelnikom. Dla ułatwienia podpowiemy, że nie chodzi o karbidowy układ oświetlenia, który był wyposażeniem dodatkowym. Brak części nie przeszkadza w normalnej jeździe. Jednocześnie trzeba wyjaśnić, że widoczne na zdjęciach siodełko jest elementem wymiennym, aby nie niszczyć oryginalnego podczas jazdy.
Jazda na tak niskim i jednocześnie ciężkim motocyklu wymaga nie tylko przyzwyczajenia, czy nawet specjalnych umiejętności, ale również pewnego stylu życia i nabycia szorstkiej ogłady. ...
